کهن بوم شادمهر بزرگمهر                       دیار شادی و خورشیدومهر

پیشینه تاریخی شادمهر

به اطلاع بازدید کنندگان می رساند کلیه مطالب نوشته شده تاریخچه شادمهر با تحقیق کامل در اطراف و اکناف این آبادی و آنچه از گفتار گذشتگان کسب شده توسط پیشکسوت محترم آقای علی اکبر رحمانی با نهایت دقت وبی نظری گرداوری و تنظیم شده با این هدف که اگر همشهریان ویاآیندگان بخواهند بر گذشته این محل آتحقیق و آگاهی کسب نمایند تا اندازه ای تقریبی مدارک و مستندات مستدلی د اختیار داشته باشند.

                                                                    مقدمه

نام شادمهرترکیبی است از شاد  و مهر که شادی به معنی نشاط و خوشحالی و شادی و مهر یعنی نور و روشنایی –مهر یعنی علاقه و دلبستگی به اطرافیان و به مردم محل و سرزمین است.مهر به معنی خورشید هم معنی شده .واما بطوریکه مستندات دیگر گواهی میدهد مهر آخر نام شادمهر و همچنین نام زرمهر که روستایی در حدود یک فرسنگی تقریبا (۶کیلومتر)شمال غربی شادمهر است از نام شهر بزرگمهر یا بوذرجمهر گرفته شده که البته خرابه ها و آثار بعضی از مکانهای آن در محدوده اطراف و زمینهای همین دو روستا کاملا پیداست که به جای خود اشاره خواهد شد.

بزرگمهر که به عربی بوذرجمهر گفته می شود نام وزیر معروف و دانشمند و موحد و دانای انوشیروان عادل بوده که از پادشاهان سلسله ساسانی می باشد بطوریکه در شرح زندگی این مرد بزرگ آمده سکونت اولیه و محل تولد و تحصیل این دانشمند در اطراف خراسان بوده و چون شهر بزرگمهر بنام این مرد بزرگ بوده شاید بنای آن شهر هم بدستور همان دانشمند و یا اجداد او بوده باشد. پس یقینا باید زادگاهش هم در همین محدوده باشد (البته در کتابی که در روستای حصار در اختیار بزرگان آن محل بود چنین نوشته شده که شهر بزرگمهر در کنار رود سرخ آب که همین کال یا رودخانه سرخ آباد است بوده و وسعت آن حدودا یک فرسخ در یک فرسنگ است این گفته از مرحوم استاد علی محمد شعبان زاده شنیده شده که می گفت در آن کتاب نوشته شده بود اینجانب نویسنده مطالب با مرحوم پدرم در زمان نوجوانی به محل زمینهای زینارک می رفتیم که آثار دیوار این شهر را حدودا در مسیر جاده قدیم کاشمر که از داخل شادمهر عبور می کرد در آن قسمت که در سمت غرب شادمهر جاده سرازیر می شود به سمت رودخانه ده متر زیر جاده امتداد داشت پهنای این دیوار تقریبا پنج متر بود که ا به مرور زمان با وسایل کشاورزی امروزه محو شده دیوار دیگر آن در امتداد کناره راه قدیم ظهیر آباد بود که آنهم تا حدود مظهر قنات ظهیر آباد ادامه داشت و پدرم می گفت این باید دیوار همان شهر باشد.باید گفته شود که اطراف شادمهر چند مزار و مقبره قابل احترام از نظر مردم اطراف وجود دارد که این مزارها همه از قدیم بنام پیرمراد ده معروف که در آن زمان مردم روستاهای اطراف و مردم شادمهر هم برای گرفتن حاجات خود به محل این مزارها دسته جمعی مراجعه می کردند و نذر و نیاز می کردند و حاجت خود را می گرفتند .

نام اصلی شادمهر – بناها – خرابه های شادمهر از گذشته تا به حال

نام اصلی شادمهر به نام پسر بزرگمهر بوده و گویا آن مرد دانا نام پسر خود را بنام روستایی که به پسرش داده و نهاده است البته بعضی گفته اند که نام دخترش بوده ولی مصداق نام پسرش مستندتر است .

بناهای شادمهر از گذشته دور تابه حال

اولین بنای شادمهر:

بطوریکه در کتابی که در گذشته یادآور شدیم شرح آن گذشت شادمهر از قدیم الایام در دامنه کوههای شمالی شادمهر امروزی حدودا در ده کیلومتری بالاتر از شادمهر امروز به سمت شمال در محلی بوده که امروز مردم خرابه های وآثار آن را به نام تیغ قلعه می شناسند که تقریبا روبروی محلی به نام چاه شلات در داخل دره رود سرخ آباد بوده که آثار سفال شکسته و شیشه های رنگین و حتی خم شکسته هائی در اطراف آن زیاد دیده می شد که یکی از گردشگاههای خوب مردم شهر شادمهربوده در حدود یک کیلومتر تا یک و نیم کیلومتر بالاتر از تیغ قلعه به سمت شمال همان محل در کنار تپه های کنار درختهای باغ معروف به نعمت آثار تنوره ای مربوط به آسیاب آبی موجود است که گندم مردم آن محل را درآن آسیاب آرد می کرده اند این تنوره آسیا در داخل سنگ حفر شده بود.

بنا ومحل دوم شادمهر:

بعد از خراب شدن تیغ قلعه آثار دیگری روی تپه های شرق رودخانه سرخ آباد به فاصله حدودا ۳کیلومتری در جنوب تیغ قلعه و شش کیلومتری در شمال شادمهر فعلی در نزدیک راه قدیم ترشیز یا کاشمر بنا شده که آثارش به صورت یک برجستگی چهار دیواری برجسته از زمین موجود بوده که فعلا دراثر فعالیتهای کشاورزی اثرش محو شده این محل حدودا در اطراف دکلهای برق منطقه بوده

بنا ومحل سوم شادمهر:

بعد خراب شدن آن محل ۳یا ۴کیلومتر به سمت جنوب آن محل تغییر مکان داده حدودا ۲کیلومتر بالاتر به سمت شمال شادمهر فعلی روبروی قلعه بالای شادمهر قدیم که طی زلزله ای ویران شد.

در چندین سال قبل زمانی که مرحوم حاج محمدرضا قهرمان (شاهزاده )قهرمان زنده بوده به دهقانهایش دستور می دهد که از خاکهای شوره ی آن به زمینهای کشاورزی اش منتقل کنند در ضمن خاکبرداری آثاری از قبیل کوزه و کاسه شکسته وغیره پیدا شده بوده که دال بر وجود ساختمان و زندگی در آن محل بوده .

بنا و محل چهارم شادمهر:

چهارمین محل شادمهر که بنام قلعه بالا معروف بوده بعد از خراب شدن بنا ومحل سوم به سمت غرب همان محل داخل دره ی تپه های آن محل به سمت رودخانه کشیده شده که تقریبا در کنار کال (رودخانه)قرارداشته که آن محا هم در حدود یکصد سال قبل در زمان زلزله معروف تربت حیدریه (مرکز زلزله روستای قوزان بوده ) و اطراف آن خراب شده ودر خرابه های قلعه بالا دیده می شد که چهار برج در اطراف آن موجود بود ودیواری به اطراف آن کشیده شده بود آب انبار و حمام خزانه ای آن تا چندی قبل موجود بود و دیوار خانه قهرمان (شاهزاده)تا چندین سال قبل موجود بود که بسیار بلند ساخته شده بود و در اطراف آن باغستانهای با صفائی وجود داشت .ضمنا از آثار باقی مانده قلعه بالا تصویری موجود هست که می توانید ببینید.

بنا و محل پنجم شادمهر (شادمهر فعلی که به مرکز بخش وشهر نیز ارتقائ یافته)

پس از خراب شدن شادمهر کهنه (قلعه بالا)اهالی و معتمدین با همراهی و راهنمایی مرحوم شاهزاده قهرمان محل جدید روستا را برای بنای شادمهر انتخاب می کنند که این بنای پنجم را شب هنگام با توجه به ستاره جدی وبا راهنمایی مرحوم محمد رضا قهرمان (شاهزاده)نقشه ی شادمهر فعلی را پیاده می کنند و شروع به ساختمان سازی می کنند که با توجه به اینکه در صد سال قبل طراحی شده یکی از بناهای بسیار زیبایی است که چشم اندازی کوهستانیای شمالی و خیابانهای بزرگ و چهار راههای شمالی جنوبی و شرقی غربی در زمان خودش بی نظیر بوده وهنوز هم قابل توجه رهگذران و مردم و کارشناسان شهری است.

نژاد و اصالت مردم شادمهر:

مردم شادمهر از نزاد اصیل ایرانی و آریایی بوده و مردمی بسیار مهربان و مهمان نواز خوش برخورد بوده و می باشند از شادمهریهای قدیم (ساکن قلعه بالا)و کسانی که در بنای شادمهر جدید مرحوم حاج محمدرضا قهرمان (شاهزاده)را همراهی و همچنین در ساخت و ساز نقش و موثر بودن چند فامیل را که تقریبا از بزرگان و پیران قدیم تحقیق شده را قید می کنیم تابزرگان را ازیادنبریم و آیندگان نیز بدانند که اجدادشان چه کسانی بوده و به چه طریق وارد شادمهر شده اند.

که این بزرگان و سران قدیمی فامیلها عبارتند از:۱-مرحوم حاج محمد رضا قهرمان ۲-مرحوم عبدالحسین خان قرائی که از اولاد و وابستگان اسحق خان معروف تربتی بوده ۳-مرحوم شیخ علی امیری معروف به کربلائی آخوند ۴-مرحوم حاج حسنعلی امیری معروف به حاج ملا۵-مرحوم سید ابراهیم هاشمی پدر مرحوم کربلائی سید حسین هاشمی پدر سید علی اکبر هاشمی ۶-مرحوم حاج علیجمعه راسخی پدر بزرگ راسخی ها ۷-حاج محمد حسین احمدی۸-مرحوم دهباشی علی پدر محمد ابراهیم رحمانی پدر بزرگ علی اکبر رحمانی (که این مطالب بازحمات ایشان جمع آوری شد)۹-و مرحومان استاد نوروز –استاد مراد –پدر بزرگ حسین زاده ها(حاج محمدعلی)-مرحوم سالار علی پدر بزرگ نیازمندها –مرحوم سالار یوسف پدر بزرگ قربانیها –مرحوم عابد پدر بزرگ محمدزاده ها-مرحوم سید کاظم پدر بزرگ سید هاشم کاظمی (هاشم کربلائی آقا)پدر بزرگ صالحی ها –پدر بزرگ علی اکبری ها-عباس و محمد القاینی معروف به شادمهریها که با هوشمندها پسر عمو هستند و فعلا ساکن بزنگان هستند و دیگرانی بودند که فعلا معذوریم و اینکه در زمان تاسیس بنای شادمهر فعلی حدودا ۵۰ یا ۶۰خانوار بوده اند که بقیه به مرور زمان به این محل مهاجرت و سکونت کرده اند .

شادمهر جدید

که با همکاری وهمفکری مرحوم حاج محمدرضا قهرمان (شاهزاده)و پیران و بزرگانی که نامشان قید شده محل و نقشه خیابانها وسیع و چهارراههای مرتب و ساختمانهای شمالی جنوبی با سبکی بنا شده که همه خانه ها اولیه کاملا آفتابگیر بوده که از نظر بهداشتی بسیار مفید می باشد در تمام خیابانهای شادمهر در گذشته در دو طرف جوی آب داشته و درختکاری بوده که بر زیبائی آن می افزوده و درختان سرو و کاج در بعضی خیابانها و مخصوصا در منازل قهرمان کشت شده بود ۰دورنمای شادمهر با وجود کوهستانهای شمالی آن منظره زیبائی دارد.

321

 

میرزا محمد حسن برادر مرحوم محمدرضا

DSC_0888

 

url

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.3/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)
پیشینه تاریخی شهرشادمهر, ۵٫۳ out of 10 based on 3 ratings